Category: Computer Hardware, HDD
Posted by

RAW disk nədir və format etmədən məlumat bərpası necə mümkündür?

Bəzən kompüterə disk qoşursan və sistem sənə “format et” deyir. Disk açılmır, içindəki fayllara daxil ola bilmirsən. Bu vəziyyət adətən diskin RAW formatına düşməsi deməkdir.

Amma vacib bir məqam var: RAW disk o demək deyil ki, məlumatlar silinib. Sadəcə sistem onları oxuya bilmir.

RAW disk nə deməkdir?

Normalda disklər müəyyən fayl sistemləri ilə işləyir:

  • NTFS
  • FAT32
  • exFAT

Bu sistemlər məlumatın necə saxlanacağını və oxunacağını müəyyən edir. Disk RAW olanda isə bu struktur pozulmuş olur və əməliyyat sistemi diski “tanımır”.

Nəticə:

  • disk görünür
  • amma içindəki fayllar açılmır
  • sistem format tələb edir

RAW vəziyyətinə düşmənin səbəbləri

Bu problem müxtəlif səbəblərdən yarana bilər:

  • qəfil elektrik kəsilməsi
  • düzgün çıxarılmayan USB və ya disk
  • virus və zərərli proqramlar
  • bad sector (zədələnmiş sektorlar)
  • sürücü (driver) problemləri
  • fiziki zədə

Ən çox rast gəlinən səbəb isə fayl sisteminin pozulmasıdır.

Ən vacib qayda: FORMAT ETMƏ

Sistem sənə “format et” desə belə, bunu etməməlisən.

Çünki:

  • format diskin strukturunu yenidən yaradır
  • köhnə məlumatların üzərinə yazıla bilər
  • bərpa şansı ciddi azalır

Əslində məlumatlar çox vaxt hələ diskdə qalır, sadəcə “görünmür”.

Bərpaya başlamazdan əvvəl nə etməlisən?

RAW disk ilə qarşılaşanda ilk addımlar çox önəmlidir:

  • diski istifadə etməyi dərhal dayandır
  • yeni fayl yazma
  • başqa kompüterdə yoxla
  • kabel və bağlantıları kontrol et
  • mümkünsə diskin “image” (kopiya) faylını çıxar

Bu addımlar məlumatın üzərinə yazılmasının qarşısını alır.

Proqramlarla məlumat bərpası

Ən effektiv üsullardan biri xüsusi data recovery proqramlarıdır.

Bu proqramlar:

  • diski sektor-sektor skan edir
  • köhnə fayl strukturunu tapmağa çalışır
  • ya da faylları “imza” əsasında tapır (deep scan)

İki əsas yanaşma var:

1. Fayl sistemi əsaslı bərpa
Əgər struktur tam silinməyibsə, fayllar əvvəlki kimi bərpa olunur.

2. Deep scan (dərin axtarış)
Fayl sistemi tam pozulubsa, proqram faylları “parçadan-parçaya” tapır.

CMD ilə sadə üsullar (riskli ola bilər)

Bəzi hallarda Windows-un daxili alətləri kömək edə bilər.

chkdsk komandası:

  • fayl sistemini yoxlayır
  • səhvləri düzəldə bilər

Amma:

  • hər RAW diskdə işləmir
  • bəzən məlumatı daha da korlaya bilər

diskpart:

  • yalnız diski tanımaq üçün istifadə olunmalıdır
  • yanlış əmrlər bütün məlumatı silə bilər

Nə vaxt mütəxəssisə müraciət etməlisən?

Əgər:

  • disk səs çıxarırsa
  • ümumiyyətlə tanınmırsa
  • çox vacib məlumat varsa

özün müdaxilə etmə. Bu halda professional bərpa daha təhlükəsizdir.

Nəticə

RAW disk problemi qorxulu görünsə də, əksər hallarda məlumatlar tam silinmir. Sadəcə sistem onları oxuya bilmir.

Düzgün yanaşma:

  • panik etmə
  • format etmə
  • diski istifadə etmə
  • düzgün alətlərlə bərpa et

Ən vacib prinsip budur: nə qədər az müdaxilə etsən, məlumatı xilas etmə şansın o qədər yüksək olur.

Bir cavab yazın