Harddisklər (HDD) uzun müddət istifadədə olduqda və ya fiziki zədə aldıqda “oxuma başlığı” adlanan vacib komponentdə nasazlıq yarana bilər. Bu cür nasazlıq məlumat itkisinə və diskin tamamilə işləməməsinə səbəb ola bilər. Bu bloqda oxuma başlığının nə olduğunu, necə sıradan çıxa biləcəyini və belə bir vəziyyətdə nələr etməli olduğunu izah edəcəyik.
Oxuma Başlığı Nədir?
Harddiskin daxilində spinning (fırlanan) platterlər var və məlumatlar bu səthlərdə maqnitləşmiş şəkildə saxlanılır. Məlumatı oxuyub yazan hissə isə oxuma yazma başlığı (read/write head) adlanır.
Bu komponent:
- səthdəki məlumatı oxuyur
- yeni məlumatı oraya yazır
və diskin düzgün işləməsində əsas rol oynayır.
Oxuma başlığı zədələndikdə və ya düzgün işləmədikdə:
- məlumat oxunmur
- disk tanınmır
- qəribə səslər (klik, xırıltı) eşidilir
Bu cür nasazlıq HDD üçün ciddi problemdir.
Hansı Hallarda Oxuma Başlığı Arızalanır?
1. Fiziki Zədə:
Disk yerə düşəndə və ya qəfil şok aldıqda oxuma başlığı platter səthinə çırpıla bilər. Bu zaman səthdə “scratches” yaranar və məlumat zədələnər.
2. Toz və Yabancı Maddələr:
Harddisk içi normalda tamamilə təmizdir. Xarici elementlər (toz, nem) daxil olduqda başlıq səthə zərər verə bilər.
3. Mexaniki Aşınma:
Uzun müddət istifadə nəticəsində hissələr köhnələ bilər, bu da yanlış oxuma və yazma səhvlərinə gətirib çıxarır.
4. Elektrik Problemləri:
Ani gərginlik dəyişiklikləri oxuma başlığının kontrollerinə zərər verə bilər və nasazlığa səbəb olar.
Oxuma Başlığı Nasazlığının Əlamətləri
Oxuma başlığı arızası olan disklərdə aşağıdakı əlamətlər müşahidə oluna bilər:
- kompüter diski ümumiyyətlə tanımır
- disk qoşulanda “klik” və ya “xırıltı” səsi gəlir
- fayllar çox yavaş açılır
- disk sistemi çökmə verir
Belə əlamətlər görsənirsə, diski dərhal istifadə etməməyi tövsiyə edirik.
Özün Etməməli Olduğun Təhlükəli Addımlar
Əksər hallarda istifadəçilər problemi özləri həll etməyə çalışarkən vəziyyəti daha da ağırlaşdırır. Xüsusilə:
- diski bir neçə dəfə qoşub çıxarmaq
- “klik edən” diski yenidən işlətməyə cəhd etmək
- diski açıb özün təmir etməyə çalışmaq
Bu cür əməliyyatlar platter səthinə ciddi zərər verə bilər və məlumat bərpasını demək olar mümkünsüz edər.
Peşəkar Məlumat Bərpası
Oxuma başlığı nasaz olduqda ən doğru yol peşəkar məlumat bərpa mərkəzinə müraciət etməkdir. Bu proses adətən belə gedir:
- Laboratoriya mühitində disk açılır:
Tozsuz otaqda, xüsusi alətlərlə diskin içi açılır. - Oxuma başlığı dəyişdirilir və ya təmir olunur:
Eyni model və uyğun başlıq ilə dəyişdirilir. - Platterdən məlumat “image” şəklində çıxarılır:
Fayllar kopyalanır və xüsusi proqramlarla bərpa edilir. - Məlumat təhlil edilərək istifadə üçün hazır vəziyyətə gətirilir.
Peşəkar bərpa xidmətləri adətən yüksək texnologiyalı cihaz və təcrübəli mütəxəssislər tələb edir. Bu səbəbdən belə xidmətlərin qiyməti də nisbətən yüksək olur.
Nəticə
Harddiskin oxuma başlığı nasazlığı ciddi bir problemdir və onunla mübarizə ev şəraitində edilə bilməz. Belə bir vəziyyətdə:
- diskə əlavə gərginlik etməyin
- özün müdaxilə etmə
- professional bərpa xidmətindən kömək al
Oxuma başlığı problemi ilə qarşılaşdıqda ən doğru yanaşma peşəkar test və bərpa prosesidir. Davam edən istifadə və yanlız müdaxilələr məlumat itkisini daha da dərinləşdirə bilər, buna görə də məlumatınıza dəyər verirsinizsə, peşəkar yardımı seçin.